Veiligheid en recht

Hier vind je de standpunten van PerspectieF rondom 'veiligheid en recht'. 

  • Veiligheid en rechtsstaat

    We leven in een van de veiligste en meest welvarende landen ter wereld. Daar mogen we dankbaar en trots op zijn. Toch is het nodig dat onze vrijheid en veiligheid worden beschermd tegen personen of groeperingen die onze democratische waarden dreigen te ondermijnen. Dat kunnen criminelen zijn, maar ook mensen die extremistische gedachten ten uitvoer willen brengen door middel van geweld. De dreiging van criminaliteit en terrorisme is reëel en moet worden aangepakt. De overheid (op zowel nationaal, regionaal als op het lokale niveau) heeft daarom een belangrijke taak in het waarborgen van de veiligheid van haar burgers.

    Toch moeten er ook grenzen zijn in het streven van de overheid om de samenleving nóg veiliger te maken. Soms botst het veiligheidsideaal met andere idealen zoals vrijheid, gelijkheid en rechtvaardigheid. Dat levert een spanningsveld op die, wat PerspectieF betreft, moment ten koste gaat van andere idealen die wij als samenleving hoog hebben staan. Steeds vaker worden er onder het mom van ‘meer veiligheid’ en ‘de proactieve aanpak van extremisme’ ingrijpende maatregelen genomen die indruisen tegen grondwettelijk verankerde principes zoals het gelijkheidsbeginsel (Grondwet art. 1), het recht op privacy (Grondwet art. 10 t/m 13) en toegang tot het recht (Grondwet art. 17 & 18). Zo zien we bijvoorbeeld met de komst van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv 2017) dat ongerichte data interceptie mogelijk wordt gemaakt, zonder dat daarvoor zorgvuldige checks- and balances tegenover zijn geplaatst. Ook wil het kabinet gegevens van alle reizigers verzamelen met de hoop daarmee criminelen of terroristen in kaart te kunnen brengen (Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven). Daarnaast zijn er steeds vaker discussies over het preventief opsluiten van terrorismeverdachten, het ontnemen van de nationaliteit of andere vormen van uitsluiting. Het kan en mag in een democratische rechtsstaat niet de bedoeling zijn dat de toegang tot het recht en een degelijke bescherming van fundamentele vrijheden worden uitgehold. Het voorkomen van misdrijven en aanslagen is belangrijk, maar het mag in ons streven daarnaar niet zo zijn dat we het Nullum crimen sine lege (geen misdrijf zonder strafwet) steeds verder naar de achtergrond schuiven.

    PerspectieF vindt daarom dat de regering een houding moet aannemen waarbij er een gezonde balans tussen veiligheid en burgerlijke vrijheden ontstaat. PerspectieF pleit daarom voor een aanpak waarbij er niet alleen aandacht is voor de zaken die de veiligheid kunnen bedreigen (overlast, criminaliteit, terrorisme), maar ook juist voor de zaken die veiligheid kunnen bevorderen (gemeenschapszin, vertrouwen, verbondenheid).

  • Opsporing, handhaving en vervolging

    Het is van groot belang dat politie, justitie en andere handhavende instanties de middelen in handen hebben om de (georganiseerde) criminaliteit aan te pakken. Het mag niet zo zijn dat criminelen ongestoord hun activiteiten kunnen ontplooien en daarmee de rechtsstaat ondermijnen.

    De politieorganisatie is sinds 2012 van 25 verschillende korpsen omgevormd naar één korps met tien eenheden. Dat was - gezien de uitdagingen op het gebied van georganiseerde misdaad en cybercrime - hard nodig, maar het heeft de politieorganisatie ook een hoop gekost. PerspectieF vindt het belangrijk dat de politieorganisatie functioneert als een eenheid maar tegelijkertijd sterk lokaal is ingebed. Gebiedsgebonden politiezorg door middel van wijkagenten en basisteams moet daarom worden versterkt. De wijkagent moet een centrale positie innemen. De samenwerking met andere partners zoals lokaal bestuur, jeugdwerk en sociale teams, moet daarin actief worden gezocht. Ook moeten kleine gemeenten niet uit het oog worden verloren, juist daar moet de lokale driehoek worden versterkt.

    Er moet in het bijzonder meer aandacht komen voor ondermijnende vormen van criminaliteit zoals de handel in drugs, criminele groeperingen zoals Outlaw Motorcycle Gangs, infiltratie in gemeenteraden en het onder druk zetten van kwaadwillenden van ondernemers en het bedrijfsleven. Het mag niet de bedoeling zijn dat er parallelle samenlevingen ontstaan waar het recht van de sterkste geldt.Politie en justitie moeten de benodigde middelen krijgen om dat tegen te gaan. Het vertrouwen in politie en justitie is gelukkig groot, maar kan vooral in kwetsbare wijken nog worden versterkt. Daarnaast ontwikkelen er zich in een rap tempo nieuwe vormen van digitale criminaliteit. Identiteitsfraude, hacken, koop- en verkoopfraude en cyberaanvallen zijn in opmars. De politie heeft meer middelen nodig om deze nieuwe en snel ontwikkelende vormen van criminaliteit aan te pakken. Investeren in personeel met gespecialiseerde kennis en het formeren van zgn. cyberteams zijn noodzakelijk.

    Tot slot is ook de kwaliteit van de rechterlijke macht door recente hervormingen in het geding. PerspectieF vindt dat er aandacht moet worden besteed aan het op orde krijgen van de strafrechtketen. Het is van wezenlijk belang dat de politie en de rechterlijke macht over voldoende financiële en organisatorische middelen beschikken om goed te kunnen functioneren. PerspectieF vindt hierbij dat er niet slechts de aandacht moet zijn voor een efficiënte strafrechtketen, maar ook een strafrechtketen waar de professional de ruimte krijgt om kwaliteit af te leveren in de uitvoering.

  • Prostitutie en mensenhandel

    PerspectieF is van mening dat prostitutie geen plaats hoort te hebben in een gezonde samenleving. Prostitutie is in strijd met de menselijke waardigheid omdat de integriteit van het lichaam wordt geschonden door er koopwaar van te maken. Daar komt bovenop dat het merendeel van de in de seksindustrie werkzame vrouwen dat onvrijwillig doen of te maken krijgen met uitbuiting en geweld. Mensenhandel is nog steeds een groot probleem in Nederland.

    Het is daarom goed dat het kabinet in haar regeerakkoord heeft aangegeven de strijd tegen mensenhandel te intensiveren. Ook komt er meer geld beschikbaar voor uitstapprogramma’s zoals het Scharlaken Koord en de andere RUPS organisaties.

    Toch vindt PerspectieF dat nog niet genoeg. Zolang we blijven doen alsof prostitutie gewoon maar een ‘beroep’ is, blijft de voedingsbodem voor mensenhandel en uitbuiting bestaan. De aanpak van mensenhandel dient daarom een grotere prioriteit te krijgen, mede door het creëren van bewustwording zodat herkenning van signalen die wijzen naar mensenhandel gemakkelijker wordt.

  • Radicalisering en terrorisme

    Internationaal terrorisme staat sinds 11 september 2001 hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Na de aanslagen in Parijs en in Brussel in 2015 en 2016 en meer recentelijk in Manchester en Londen in 2017, lijkt het terroristisch geweld steeds dichterbij te komen. Ook in Nederland lijken extremistische opvattingen van zowel rechtse, linkse als religieuze hoek, gehoor te vinden bij diverse groeperingen. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) noemt het dreigingsniveau in Nederland dan ook ‘substantieel’, wat zoveel betekent dat er een reële kans is op een terroristische aanslag in ons land.

    Terrorisme, van welke aard ook, vormt een bedreiging voor de fundamentele vrijheden die wij in onze samenleving hoog achten. PerspectieF vindt het belangrijk dat terroristisch geweld en extremistisch gedachtegoed wordt bestreden en ontmaskerd. Hierbij is het van groot belang dat de opsporingsinstanties zoals politie, justitie en de inlichtingendiensten over voldoende (financiële) middelen beschikken om aanslagen te kunnen verijdelen en terroristen voortijdig op te kunnen sporen.

    Tegelijkertijd vindt PerspectieF dat de trend naar voortdurende uitbreiding van bevoegdheden van opsporingsinstanties niet doorgezet moet worden. Hoewel terrorisme een reële bedreiging vormt voor fundamentele vrijheden, mag het niet zo zijn dat opsporingsinstanties diezelfde vrijheden met voeten treden in haar ambitie om terrorisme uit te bannen. PerspectieF vreest dat dergelijke doorgeschoten trends kunnen leiden tot een controlestaat waarin iedere burger op voorhand al als een potentiële bedreiging gezien wordt. PerspectieF vindt dan ook dat er niet alleen aandacht moet zijn voor repressieve maatregelen in het hier en nu, maar ook dat er ingezet wordt op het zorgvuldig ontrafelen en begrijpen van het extremistische gedachtegoed zodat dat gericht en tijdig weersproken kan worden. Een breed palet aan maatregelen is nodig om de voedingsbodem van extremisme en radicalisering weg te kunnen nemen. Daarbij moet oog zijn voor alle aspecten van de veiligheidsketen; proactie, preventie, preparatie, repressie en nazorg.

  • Straffen en rehabilitatie

    De positie van het slachtoffer in het strafproces is de afgelopen jaren versterkt. Zo wordt de hulp aan slachtoffers verbeterd, kan het slachtoffer eerder beslag leggen op de goederen van de verdachte en kunnen slachtoffers in sommige gevallen tijdens het strafproces gebruik maken van het spreekrecht waarbij ze een verklaring kunnen afleggen over de gevolgen die het misdrijf voor hen heeft gehad. PerspectieF is blij met de versterking van de positie van het slachtoffer, maar wil geen verdere versterking, omdat dan de positie van de verdachte dan onder druk kan komen te staan. PerspectieF vindt het niet wenselijk wanneer slachtoffers zich ook kunnen (gaan) uitspreken over de gewenste straf. In het strafproces moet namelijk niet het uitgangspunt zijn dat twee partijen tegen elkaar staan, maar dat eerlijk, rechtvaardig en onafhankelijk recht wordt gesproken.

    Daarnaast is de tendens om meer en harder te straffen niet wenselijk. Strafrecht moet immers worden gezien als het ‘ultimum remedium’, het laatste middel waarnaar wordt gegrepen. PerspectieF pleit er daarom voor dat er rekening wordt gehouden met de positie en rechten van de verdachte. Het strafproces dient erop gericht te blijven de verdachte een eerlijk proces te geven. De verdachte dient niet onevenredig getroffen te worden in zijn rechten en integriteit en er moet ook aandacht zijn voor reintegratie van de verdachte zodat de kans op recidive kan worden verlaagd.

  • Drugsbeleid

    Dat drugs niet goed voor de volksgezondheid zijn, behoeft nauwelijks uitleg. Toch staat Nederland bekend om haar tolerante houding ten opzichte van drugs. In 2017 hebben naar schatting 2,7 miljoen Nederlanders van 18 jaar of ouder ooit in hun leven cannabis gebruikt. Daarnaast kent Nederland een sterke ‘partycultuur’ waarbij jongeren regelmatig amfetamine (speed), Ecstacy (XTC) en GHB gebruiken.

    Het gebruik van drugs is niet zonder risico; het THC-gehalte van cannabis is tamelijk hoog (met zo’n 16,9% een verdubbeling t.o.v. het jaar 2000) wat kan leiden tot geestelijke verslaving. Partydrugs kunnen zorgen voor acute gezondheidsproblemen zoals hartfalen of intoxicatie. Nederland kent wat betreft het drugsbeleid een tamelijk schizofrene houding. Enerzijds is bijvoorbeeld het gebruik van cannabis per wet verboden, anderzijds is er in de praktijk sprake van gedoogconstructie, waarbij wiet wel verkocht mag worden, maar niet op grote schaal mag worden geteeld. Dit leidt in de praktijk tot schimmige constructies waarbij criminelen op grote schaal wiet telen en verkopen aan coffeeshops. Het huidige gedoogbeleid heeft ervoor gezorgd dat Nederland als poort van Europa een heel gunstig vestigingsklimaat heeft voor illegale drugshandel. Het gedoogbeleid komt de overheid momenteel goed uit, maar onder­mijnt de gemeenschap daar burgers overlast ervaren en met name jongeren lijden onder verslavingsproblemen of erger. Perspectief vindt dat de overheid zich sterk moet maken als de hoeder van het welzijn en de gezondheid van mensen. Door softdrugs te gedogen maakt de overheid zich medeverantwoor­delijkheid voor een gebruikerscultuur waarvan de kwetsbaren de dupe zijn. Het legaliseren van drugs is geen oplossing en biedt bovendien geen garantie voor het tegengaan van criminaliteit; voor de ‘real’ stuff (bijv. cannabis met een hoger THC-gehalte) blijft immers een markt bestaan.